25.04.2019, Piyshembi

«Niyetim ­ ARAL jaǵalawlarına barıp koncert beriw» – deydi túrk qosıqshısı FERYaL BASHEL TUZUN


«Feysbuk» sociallıq tarmaǵı arqalı 2017-jıldıń ortalarında túrk qosıqshısı Feryal Bashel Tuzunnıń atqarǵan «Qaraqalpaqta» qosıǵı kóp sanlı qaraqalpaqstanlı paydalanıwshılar arasında ózgeshe tásir qaldırdı.


Álbette,  bunda Feryaldıń bul qosıqtı ana tilimizde  sheberlik penen kámine keltirip atqarıwı,  qosıqtıń hár qatarı arqalı qaraqalpaq xalqınıń xarakterin de hár qıylı is-háreketleri menen jetkere alıwı qosıqshınıń úlken jetiskenligi bolǵan.

Mine,  usı tárepleri menen bolsa kerek,  qosıq qaraqalpaqstanlılar arasında patriotlıq sezimlerin payda etkeni sózsiz. Hátte,  qosıqtı tıńlaǵan kásipleslerimiz de «Raxmet saǵan,  Feryal! » («Erkin Qaraqalpaqstan» gazetası 2017-jıl 3-iyun,  71-sanı,  avtorı:  S.Janiev) atlı maqala jazǵan edi.

Jaqında biz Túrkiyanıń «Anadolu» xabar agentliginiń Ózbekstandaǵı xabarshısı Baxtıyar Abdukarimovtıń  járdemi arqalı (bunıń ushın oǵan minnetdarshılıǵımızdı bildiremiz) Feryal Bashel Tuzun menen baylanısıp,  onı sáwbetke tarttıq.

Feryal xanım,  dáslep qaraqalpaq xalqınıń tuwılǵan jerin,  milletin táriypleytuǵın bul qosıqtı túrk saxnasında joqarı dárejede atqarǵanıńız ushın Sizge tereń minnetdarmız. Feryal Bashel Tuzun kim ózi? Ózińiz haqqında maǵlıwmat berip ótseńiz?


Eń dáslep,  sáwbetke tartqanıńız ushın Sizge minnetdarshılıq bildiremen. Men 1975-jılı Ankara qalasında tuwıldım. Dáslepki tálimdi de usı jerde aldım. Ankaradaǵı Gazi universitetiniń jurnalistika fakultetin pitkerdim. Bunnan soń Xodjettepe konservatoriyasında úsh jıl oqıdım. Sonıń menen birge,  jeti jıl dawamında operadan sabaq aldım. 2002-jılı Túrkiya Mádeniyat ministrliginiń «Túrk dúnyası» muzıka toparına jumısqa kirdim. Usı topardıń dúnya júzi boylap shólkemlestirilgen festivallarına qatnasıp,  koncert berip kiyatırman.

«Feysbuk» sociallıq tarmaǵı arqalı qaraqalpaqstanlı ıqlasbentlerin kóbeytken «Qaraqalpaqta» qosıǵın atqarıwıńızǵa ne sebep boldı? Bul qosıqtı qalay taptıńız?

Men bir qosıqqa,  melodiyaǵa ashıq bolıp qalsam,  jaqsılap atqarıp shıqpaǵansha tınbayman. «Qaraqalpaqta» qosıǵın birinshi márte Astanada bergen koncertimde dostım Qazaqstan xalıq artisti Elmira Jańabergenovadan esittim. Qosıqtı tıńlawdan-aq,  oǵan ashıq bolıp qaldım. Elmiranıń aytqan qosıǵı júdá ájayıp edi. Qosıq hám onıń,  hám meniń repertuarlarımızdan túspeytuǵın dóretpelerdiń birine aylandı.

Keshirersiz,  Feryal xanım. Bul qosıqtı atqarǵanıńızdan keyin xalqımız Siziń shıǵısıńızdı qaraqalpaqqa baylanıstırıp atır. Tariyxqa názer taslaytuǵın bolsaq,  qaraqalpaq hám túrk xalıqları kóp ásirlik ulıwma tariyx,  til hám din,  uqsas qádiriyatlar hám úrp-ádetleri menen tıǵız baylanısqan. Bálkim,  usı sebepli me,  Sizge «Túrkiyadaǵı qaraqalpaq qızı» dep at qoyıwǵa da úlgergen. Buǵan ne deysiz?


Eger meni qaraqalpaq qızı dese men buǵan júdá quwanıshlıman. Demek,  xalqıńızdıń qálbine kirip bara alǵan bolsam júdá baxıtlıman.

«Qaraqalpaqta» qosıǵın Elmiradan tısqarı basqa qaraqalpaq qosıqshılarınıń atqarıwında da tıńladım. Onıń unap qalǵanlıǵı sonshelli,  barlıq jumısımdı jıynastırıp qoyıp,  bul qosıqtı aytıp shıǵıwǵa kúshli tayarlandım. Qay jerde bolsam da qosıqtı ózimshe ıńıldap aytıp júrdim. Ásirese,  qosıqtıń háwijge shıǵatuǵın jeri asa kúshli talanttı hám sheberlikti talap etedi eken. «Qaraqalpaqta» qosıǵı Túrkiya televideniesinde efirge berilgennen keyin hám «YouTube» internet tarmaǵına jaylastırılǵannan soń,  oǵan bildirilgen pikirlerdi oqıp,  hayran qaldım hám júdá quwandım. Meniń basqa qosıqlarıma da pikirler bildiriledi,  biraq,  olardıń hesh biri «Qaraqalpaqta» qosıǵına bildirilgen pikirlerdey bolıp,  meni tolqındırmaǵan edi. Sonda ózime-ózim:  «Feryal,  sen ashıq bolǵan qosıq ta saǵan ashıq bolıptı» dedim. Bul qosıqtı koncertlerimniń derlik barlıǵında atqarıp kiyatırman hám hár saparı ol úlken alǵıs hám qol shappatlawlar menen qarsı alınadı hám tamashagóyler onı qayta-qayta aytıwdı iltimas etedi.

Búgin dúnya jámiyetshiliginde Qaraqalpaqstan Aral teńiziniń qurıp,  ekologiyalıq mashqalalar júz bergen úlkege aylandı degen túsinik bar. Lekin,  Ózbekstan Respublikasınıń Prezidenti SH.Mirziyoev Aral teńizi boyındaǵı xalıqtıń ekologiyalıq mashqalası tek bul jerdiń ǵana emes,  al,  pútkil dúnyanıń eń úlken mashqalası ekenligin BMSH Bas Assambleyasınıń 72 –sessiyasında kórsetip berdi. Sonday-aq,  BMSHtıń Nyu-York qalasındaǵı rezidenciyasında ótken jıldıń 28-noyabr kúni Aral boyı regionı ushın Insan qáwipsizligi boyınsha kóp tárepleme sheriklik tiykarında Trast fondı dúzildi. Bul fondtıń tiykarǵı maqseti – Aral boyı regionı mashqalasına jáhán jámiyetshiliginiń itibarın qaratıw hám regionnıń rawajlanıwı ushın texnikalıq-qarjı resursların sarplawdan ibarat.

Feryal xanım,  túrk tilles xalıqlarda «Dúnya xalıqları birlesip jerdi tepse,  jer silkiner» degen ibratlı gáp bar. Siz qalay oylaysız,  qosıq,  muzıka arqalı Aralǵa járdem beriw múmkin be? Siz atqarǵan qosıqta aytılǵanınday,  «aydın-aydın kóller»di qaytara alamız ba?

Men Túrkiya Mádeniyat ministrligi «Túrk dúnyası» toparına aǵza bolǵanımnan berli,  bul mádeniyattıń bir bólegi bolǵanım ushın maqtanısh etip júrdim. Aral teńizi bul bizlerdiń ulıwma táshwishimiz. Bul mashqalanı sheshiwge qolımnan kelgeninshe járdem beriwge tayarman. Bunıń ushın bárinen burın,  usı regionda jasaytuǵın bárshe túrkiy tilles xalıqlar birgelesip háreket etiwi kerek dep oylayman. Aral apatshılıǵı aqıbetleri menen dúnya xalıqların ilajı bolǵanınsha kóbirek tanıstırıw kerek. Bunıń ushın diplomatiyalıq qarım-qatnaslardan tısqarı,  kórkem óner tarawında da keń kólemli jumıslardı ámelge asırıw lazım. Men bir nárseni hár dayım tákirarlap kelgenmen,  biz túrli aymaqlarda jasap atırǵan bir Ananıń perzentlerimiz. Oǵada ullı mádeniyattıń wákillerimiz. Tuwısqanlar bir-biriniń baxtı menen baxıtlı boladı,  awır kúnlerin bolsa,  birge bólisedi. Yaǵnıy,  ullı aǵartıwshı Ismail Gaspirinskiydiń aytqanınday,  tilde,  pikirde,  jumısta birlik bolıwı kerek.

Feryal xanım,  Ózbekstanǵa,  sonıń ishinde Qaraqalpaqstanǵa kelip bul jerdegi ıqlasbentlerińizge koncert beriw niyetińiz bar ma?

«Túrk dúnyası» toparı quramında Qazaqstan,  Qırǵızstan,  Azerbayjan,  Qırım,  Tatarstan hám Bashqurtstanda bolıp,  koncertler berdim. Lekin,  elege shekem Ózbekstan hám Qaraqalpaqstanǵa barıw nesip etpedi. Quda qálese,  baratuǵın bolsam bul qosıqtı birgelikte aytamız. Kópten berli Aral jaǵalawlarına barıp,  koncert shólkemlestiriwdi oylap júrmen. Oylawımsha,  bul jaqın kúnlerde ámelge asatuǵınına isenemen.

Mazmunlı sáwbetińiz ushın raxmet,  Feryal xanım. Aldaǵı dóretiwshilik jumıslarıńızda tasqın tabıslar tileymiz. Xalqımızǵa bildirgen tileklerińiz benen gúrrińimizdi juwmaqlasaq! 


 Túrk xalqınıń kórkem óner ǵayratkeri Neshet Ertash bılay degen edi:  «Júrekten júrekke alıp baratuǵın kórinbes bir jol bar». Biz mine,  usı joldı ashtıq. Bir-birimizge jettik. Qaraqalpaq xalqına baxıt-ıǵbal,  jarqın keleshek tileymen. Xalıqlarımızdıń doslıǵı bunnan bılay da bekkemlene bersin. Ilayım,  Nókiste,  Aral jaǵalawlarında bul qosıqtı birgelikte atqarıw nesip etsin. Qaraqalpaq qızı sizlerdi jaqsı kóredi.

 

Ruslan ARZIEV, 

(«Erkin Qaraqalpaqstan» gazetası, 

№17 (20259))