22.10.2020, Piyshembi

«Kók keme»de ketkenler

                     Xalila Dáwletnazarov Qaraqalpaqstan xalıq shayırı


«Kók keme»de ketkenler



Bul jaǵıs dárya emes,
Hijran jaǵısı,
Bul aǵıs suw emes,
Kóz jas aǵısı…
Kókireklerge oyılıp dárt «naǵısı»,
Táǵdirlerin urıs júndey tútkenler.

Qaldırmay sıpırıp ásker alıspa,
Sırt túwe ishte de ne-ne «shalıshpa»,
Qulaq asıwlar joq: nalısh jalınıshǵa,
Eńirep, tek, Haqtan úmit kútkenler.

Degishtey teń kelgen ashqa-toqlarǵa,
Máyli, ǵárip-hal ma, esersoqlar ma,
Dus kelgen jawınday jawǵan oqlarǵa,
Qırıq úshinshi jıl!...
«Kóp keme»de ketkenler!

Íǵbal asıqların alshı úler me,
Arzıw-úmitleri qustay túler me,
Aldında ne kútip turar biler me,
Mánzilge jetpegen…
Qansha jetkenler?

Bunday da qırǵın bar dep kim oylaǵan,
Joq edi ómirge ele boylaǵan!
Yar diydarı posalarǵa toymaǵan,
Ɵz baxtın eli ushın tikkenler!

Urıstıń ısıldap otlı qamshısı,
Mańlaydan tamǵan ter emes, qan tamshısı,
Uyaların taslap qansha jan qusı,
Qaytıp kelmes jaqqa ushıp ketkenler!...

Zaman keń jáhándi bunsha tar qılıp,
Súyekke taqalıp shıdam sarqılıp,
Ne joqtı da joq jerden jonǵan bar qılıp,
Misli múshesi: bel, oraq, ketpenler.
Urıs! Urıs!...
Júreklerdi suwlatqan,
Qansha el-jurtlardı uwlap-shuwlatqan,
Sol tınısh kúnler-áy… quwnatqan,
Saǵınısh – fronttan, awıl-betlerden…

Analar jol qarap kózi súzilgen,
Úmit degen tarlar bir-bir úzilgen,
Jazmıshı biymáwrit jazıp-dúzilgen,
Ɵmir lipasların árman pishkenler.

Joǵaltıwlardan xalıq bayırı tiliwli,
Shadlıq esikleri ishten iliwli,
Umıtıp ketkendey edi kúliwdi,
Etleri úzilip bawrı etlerden…

Kózler tór bolıp neke qıyǵanı,
Ɵmirinshe dúnyaǵa sıymay-sıyǵanı,
Tilden qoymas kaliması-iymanı,
Qostar ismin kókiregine bitkenler,

Jubanısh, súyenish joqtay sózden de,
Jasaw dawam etken shıdam tózgenge,
Dárt sonsha,
Jas shıqqan soqır kózden de,
Qabırǵasın qayǵı-hásiret sótkenler.

Kóp kútken ú-ishi,
Awıl-elleri,
Jas lip-lip tolı kóz degen kóllleri,
Kóbi, kóbi, kóbi qaytıp kelmedi.
Qırıq úshinshi jı –
«Kók keme»de ketkenler!

17.04.2020.


      SAPARBAYJAN! 

Qásiyetli Xalqabad,  «Qıysıq teregim»,  
Bizlerge dúnyada tórdiń tóri ediń,  
Muqáddes Watanday,  tuwǵan xalqımday,  
Saparbayjan,  kereklim-eń... keregim! 

Jeti nálshe edik miyrim suwǵarǵan,  
Táǵdir birin sındırıwdı uyǵarǵan,  
Kewlim alar ele páklik shuǵlasın,  
Saparbayjan,  sol saǵımlı diydardan. 

Baxtı shaban,  oy-qıyalı júyrigim,  
Ájel dep atalar túsken iyrimiń,  
Ɵmirimizdiń náwbáhárlik paslında,  
Saparbayjan,  julınǵan kók súyrigim. 

Ata-anamızdıń sınıp belleri,  
Lipildep ótti kóz degen kólleri,  
Shoǵırlanǵan awıl edi ol waqta,  
Saparbayjan,  «Qıysıq terek» elleri. 

Jabanda kim alsa bolsın qalalı,  
Tek amanat otırar gey qalalı,  
Qatarlarıń qırıqtan ótken bul kúnde,  
Saparbayjan,  bir-bir etek balalı. 

Jipektey kózinen ótkish iyneniń,  
Bir pálekte nayshalaǵan túynegim,  
Ɵzińe shaq túspey ómir lipasıń,  
Saparbayjan,  sótip kettiń júylerin.

Kókiregimde tuwısqanlıq iyisiń,  
Saǵan sırtlay júdá qanıq úy ishim,  
Sál arzanlaw shadlıqqa da tolmadı-aw,  
Saparbayjan,  kip-kishkentay uwısıń. 

Jer – perzenttey kórer hár kók giyasın,  
Quslar – Watan biler ósken uyasın,  
Ɵmir degen altın sıyań tógilgen,  
Saparbayjan,  kewilshegim,  juwasım! 

Jaqsılıqqa burǵısh edi búyiriń,  
Jerge túsip joytılǵan jan túyirim...
Kisnep,  oqıranısıp joytadı ele,  
 Saparbayjan,  qulınshaq bolǵan úyiriń!